FILANTROPIA
WIZJA
WARTOŚCI
STRATEGIA

Historia filantropii

Prometeusz przynoszący ogień ludzkości, Heinrich FügerFot. via Wikimedia Commons

Czy wiesz, że słowo Filantropia wywodzi się ze świeckiej idei humanizmu i oznacza dobroczynność, życzliwość (gr. philanthrōpia) oraz kochający ludzkość (gr. philánthrōpos)? Za pierwszego filantropa uznawany jest Prometeusz, który wykradł bogom ogień i podarował go ludziom, dając tym samym dowód umiłowania bliźnich. Za ten czyn został potem skazany na potępienie i męki.

W obecnych czasach filantropia nie wiąże się z aż tak poważnym poświęceniem i konsekwencjami. Na ogół nazywamy nią bezinteresowną oraz przemyślaną pomoc finansową i rzeczową, przekazywaną potrzebującym, zaplanowane działania, które zmierzają do osiągnięcia w przyszłości pożądanej, długotrwałej zmiany społecznej.

Krótko o historii filantropii w Polsce

  • XII w. – w 1108 roku powstaje pierwsza instytucja dobroczynna we Wrocławiu – szpital przy kościele św. Marii Panny.
  • XVI w.  – z inicjatywy osób prywatnych, takich jak ks. Piotr Skarga, powstają instytucje charytatywne: Bractwo Miłosierdzia, Bank Pobożny, skrzynka św. Mikołaja i Bractwo Bretanii.
  • VII w. - powstają kolejne organizacje, jak np. Instytut Ubogich barona Le Forta. Zapewniają one pomoc ubogim i pełnią funkcję internowania zdolnych, ale uchylających się od pracy.
  • XIX w.  (1814 r.) - rozpoczyna działalność Warszawskie Towarzystwo Dobroczynności zainicjowane przez Zofię hr. Zamoyską z Czartoryskich, Stanisława Zamoyskiego, Adama Jerzego Czartoryskiego, Stanisława Staszica i Juliana Ursyna Niemcewicza. Towarzystwo udziela doraźnej pomocy ubogim oraz prowadzi kilka instytucji dobroczynnych.
  • XX w.
    • I wojna światowa - pomoc organizują książę biskup krakowski Adam Stefan Sapieha oraz Henryk Sienkiewicz, Ignacy Paderewski i Antoni Osuchowski, którzy powołują na obczyźnie Generalny Komitet Pomocy dla Ofiar Wojny w Polsce.
    • Po wojnie powstają nowe organizacje: np. Fundacja Smogutecka im. Bogdana hr. Hutten-Czapskiego, która wspiera rozwój badań naukowych i kultury.
    • II wojna światowa - działalność dobroczynna schodzi do podziemia – organizuje się tajne nauczanie, obejmuje opieką mecenasowską ludzi nauki i kultury. W tę pomoc zaangażowani są darczyńcy prywatni, a także Polski Czerwony Krzyż, Kościół Katolicki, Związek Spółdzielni Spożywców RP „Społem” oraz firmy prywatne.
    • PRL - filantropia zostaje zepchnięta na margines życia publicznego. Wiele organizacji zlikwidowano.
    • III Rzeczypospolita – następuje odradzanie się tradycji filantropijnych. Powstają nowe organizacje, inicjatywy i ruchy społeczne. W działalność filantropijną angażują się ponownie nie tylko osoby indywidualne, ale także firmy. Filantropia odzyskuje swoje pierwotne znaczenie i miejsce należne jej w życiu publicznym.

Na podstawie Filantropia Odczarowana. Poradnik dla tych, którzy chcą pomagać, ale nie wiedzą jak.
Fundacja dla Polski

Powrót do góry